Ouders zijn en blijven wettelijk verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen en de kosten daarvan. Wanneer ouders uit elkaar gaan, dan worden er afspraken gemaakt over waar het kind gaat wonen. Tevens wordt er de omgangsregeling voor de andere ouder afgesproken, maar moeten er ook voor de kosten van het onderhoud afspraken gemaakt worden.
De financiële verplichting om voor kinderen te zorgen loopt echter door totdat kinderen de leeftijd van 21 jaar bereikt hebben; voor kinderen van 18 tot en met 20 jaar heeft men een zogeheten voortgezette onderhoudsplicht. Overigens wordt de afspraak over het betalen van alimentatie wanneer het kind 18 jaar wordt, vervangen door een afspraak tussen de betalende ouder en het kind zelf.
Wanneer een kind huwt of een geregistreerd partnerschap aangaat blijft de onderhoudsplicht bestaan, echter de onderhoudsplicht van de echtgenoot van het kind gaat voor.
Overigens staat het betalen van alimentatie los van het ouderlijk gezag; wanneer de ouder die moet betalen niet het ouderlijk gezag heeft, heeft deze even goed de plicht alimentatie te betalen.
Het regelen van de alimentatie
Alimentatie kan in gezamenlijk overleg tussen de partners geregeld worden en bij voorkeur vastgelegd worden in de echtscheidingsconvenant, maar ook via tussenkomst van de rechter. Alimentatie kan geregeld worden als de relatie eindigt, maar ook daarna wanneer de persoonlijke of financiële omstandigheden dermate wijzigen dat er aanleiding tot wijziging is.
Wanneer de ouders gezamenlijk afspraken maken over de hoogte van de kinderalimentatie, zal de rechter nog wel controleren of et afgesproken bedrag niet te laag is. Wanneer dit wel te laag zou zijn, dan zal de rechter een hoger bedrag vaststellen.
In het geval dat de ouders niet in gezamenlijk overleg tot afspraken over de hoogte van de kinderalimentatie kunnen komen, dan zal de rechter per kind op basis van de geldende Tremanormen een bedrag vaststellen. De rechter bepaalt ook wanneer de eerste betaling moet plaatsvinden en onder welke voorwaarden de betalingen plaats moeten vinden.
Hoogte kinderalimentatie en NIBUD en Tremanormen
Om de kosten van kinderen te bepalen heeft het NIBUD een systeem ontwikkeld dat gebaseerd is op CBS-cijfers met de naam ‘Kosten van kinderen ten behoeve van vaststelling kinderalimentatie’. Met behulp van dit systeem bepaalt het NIBUD ieder jaar wat de normkosten zijn van kinderen en dit bedrag geldt als basis voor het berekenen van de kinderalimentatie. De hieruit voortvloeiende bedragen vormen de basis voor de berekening met de zogeheten Tremanormen en zijn als bijlage toegevoegd aan het Tremarapport.
De rechter gaat bij de bepaling van de hoogte uit van deze zogeheten Tremanormen. De overheid stelt de Tremanormen en de manier waarop de alimentatie wordt berekend vast. Er wordt uitgegaan van de behoefte van de kinderen en dat is het bedrag dat nodig is om ervoor te zorgen dat kinderen na de scheiding op financieel gebied niet in een mindere situatie terecht komen. De draagkracht van beide ouders wordt bepaald en er wordt gekeken of het bedrag ook daadwerkelijk betaald kan worden en wat het aandeel van beide ouders in de kosten van levensonderhoud van de kinderen zal moeten zijn. Daaruit vloeit dan het bedrag van de kinderalimentatie voort.
Wijziging van het bedrag aan kinderalimentatie
Er zijn diverse redenen waarom het vastgestelde bedrag zal veranderen.
Een vast gegeven is de jaarlijkse indexering die net zoals voor lonen en uitkeringen ook voor alimentatie geldt. Daartoe stelt de Minister van Justitie jaarlijks een indexeringspercentage vast waarmee de alimentatie per 1 januari stijgt.
Het komt ook regelmatig voor dat het alimentatiebedrag voor kinderen van 18 jaar tot en met 20 jaar, dat strekt tot betaling van kosten van levensonderhoud en studie, lager wordt als het kind eigen inkomsten heeft of een studiefinanciering ontvangt.
Wanneer een kind huwt of een geregistreerd partnerschap aangaat blijft de onderhoudsplicht bestaan, echter de onderhoudsplicht van de echtgenoot van het kind gaat voor. Hierdoor zou het bedrag van de kinderalimentatie kunnen wijzigen.
Veranderingen in inkomen of gezinssituatie van één van de ouders kunnen ook leiden tot het wijzigen van de hoogte van de kinderalimentatie; dit kan men gezamenlijk proberen af te spreken, maar als dit niet lukt kan men het verzoek via een advocaat bij de rechter indienen.